Zalety lnu doceniali już starożytni Egipcjanie, znany był też w Chinach i Tybecie. Wykorzystywano go nie tylko w celach kulinarnych, ale także kosmetycznych.

Len to jednoroczna roślina zielna o jasnobłękitnych, czasem białych lub fioletowych kwiatach i bardzo delikatnych pięciu płatkach.

Kwiaty lnu
Delikatne kwiaty lnu

Niezwykłą właściwością tej rośliny jest zdolność do absorbowania z gleby szkodliwych substancji – można powiedzieć, że len oczyszcza ziemię wokół siebie.

Kolejna ciekawa rzecz, o której mało kto wie, to zawarta w niedojrzałych nasionach trucizna która skutecznie odstrasza zwierzęta. Len kwitnie od czerwca do sierpnia, a owocuje pod koniec lipca, aby więc dotrwać do tego czasu, natura wyposażyła go w tak niezwykły mechanizm obronny.

Naturalne źródło włókna

Len jest źródłem delikatnego włókna, służącego ludziom od niepamiętnych czasów. Nie ma innej tkaniny z włókien naturalnych, która posiadałaby tyle dobroczynnych dla człowieka właściwości: miękkość, przewiewność, niezwykłą pochłanialność wilgoci, odporność na tarcie i rozciąganie i co dzisiaj niezwykle ważne biodegradowalność.

Z włókien znajdujących się w łodydze produkowane są materiały doskonale nadające się na bieliznę, odzież, zdrową pościel, obrusy czy ściereczki. Lniane tkaniny z powodzeniem służą także jako środki opatrunkowe.

Pościel z lnu
Len – doskonały materiał na odzież, bieliznę czy pościel

Nasionka o bogatym wnętrzu

Oprócz łodyg, z których czerpie przemysł włókienniczy, niezwykle wartościowe są nasiona lnu oraz pozyskiwany z nich olej lniany. Nasiona zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, kwasy omega-3, fitosteryny, fitoestrogeny, flawonoidy i glikozydy.

Znajduje się w nich także dużo witaminy E oraz witamin z grupy B, C i D. Poza tym białko, węglowodany, śluzy i sole mineralne.

Siemię lniane
Siemię lniane

Przyjaciel kobiet

Kobiety już w starożytności doceniały zarówno nasiona lniane, jak i olej, z którego otrzymywały łagodzący i odmładzający balsam do skóry i włosów. Lniane preparaty doskonale bowiem chronią warstwę lipidową skóry, zapobiegając jej nadmiernemu wysuszeniu oraz narażeniu na szkodliwe czynniki zewnętrzne. Mogą odżywiać, nawilżać, uelastyczniać, wygładzać i rozświetlać cerę.

Znacznie poprawiają stan i wygląd włosów, zwłaszcza przesuszonych, cienkich i łamliwych.

Len w kuchni

Nasiona lnu czyli tzw. siemię lniane używa się w całości, jak i w postaci mielonej. Aby użyć nasion zmielonych należy pamiętać, by mielić je tuż przed użyciem, inaczej tracą swoje szczególne właściwości. Ziarna można dodawać do ciast, jogurtów, owsianek lub po prostu zalać wodą i zrobić z nich napar.

Z nasion możemy wyhodować kiełki, które z powodzeniem wykorzystamy do sałatek, przekąsek oraz dań obiadowych.

Olej lniany zaś doskonale komponuje się z rozmaitymi sałatkami i surówkami. Nie wolno go natomiast używać do smażenia. Zawarte w nim kwasy tłuszczowe pod wpływem wysokich temperatur, przybierają formę, która jest szkodliwa.

Należy pamiętać, by w celach spożywczych i kosmetycznych używać wyłącznie oleju lnianego tłoczonego na zimno. Ponieważ dość szybko jełczeje, najlepiej przechowywać go w ciemnych pojemnikach szklanych w niskiej temperaturze i używać tylko do roku od wytłoczenia.

Z kolei mąka lniana najczęściej wykorzystywana jest do ciast i pieczywa. Można ją dodać do ciasta na makaron lub naleśniki.

Wypieki z mąki lnianej
Mąka lniana wykorzystywana jest często do wypieków

Nic się nie zmarnuje

Niezwykłą uniwersalność lnu, jako surowca sprawia, że można uzyskać z niego naprawdę zaskakujące produkty. Znane jest np. wykorzystanie oleju lnianego z odpowiednimi domieszkami w celu impregnacji drewna.

Charakterystycznym preparatem służącym do trwałego zabezpieczenia powierzchni drewna jest pokost, który powstaje poprzez podgrzanie oleju lnianego i dodanie substancji ułatwiających wysychanie.

Odpady powstałe z najbardziej zdrewniałych części łodyg służą jako surowiec do produkcji płyt paździerzowych. Krótkie włókna, także stanowiące odpad, mogą być wykorzystywane do wytwarzania wysokogatunkowego papieru. Dawniej robiono z nich również materiały izolacyjne, stosowane w budownictwie.

Efektem ubocznym tłoczenia oleju z nasion lnu są tak zwane wytłoki. One także się nie marnują. Mogą być wykorzystywane wraz z plewami do produkcji pasz.

Miejmy nadzieję, że zwiększenie świadomości na temat właściwości lnu oraz jego rozmaitych walorów jako ekologicznego surowca spowoduje, że coraz częściej będziemy po niego sięgać, a polskie pola znów pokryje pięknie kwitnący, błękitny kwiat.

Zdjęcia: