7 OBSZARÓW SZCZĘŚCIA

olej dla dzieci dieta jadłospis zdrowie

Oleje dla dzieci? Jak stosować oleje roślinne w diecie dziecka?

Żywienie dzieci jest bardzo ważnym zagadnieniem w kontekście zapewnienia im prawidłowego rozwoju, a także zdrowia na dalszych etapach życia. Jednym z głównych składników odżywczych, który powinien znaleźć się w diecie dziecka, jest tłuszcz. W niniejszym artykule omówiliśmy, po jakie źródła tłuszczu, w tym po jakie oleje roślinne sięgać i jak je stosować. 

 

Oleje roślinne a dieta dzieci

Tłuszcze, których źródłem są m.in. oleje roślinne są bardzo ważnymi składnikami pokarmowymi w diecie dzieci. Tłuszcz odgrywa szereg istotnych funkcji w organizmie. Stanowi on istotne źródło energii. Wartość energetyczna jednego grama tłuszczu wynosi 9 kcal. Dla porównania białka i węglowodany dostarczają 4 kcal/g.

Tłuszcze są też pomocne we wchłanianiu niektórych składników odżywczych. Dotyczy to przede wszystkim witamin (A, D, E, K) i niektórych składników bioaktywnych takich, jak karotenoidy (np. beta-karoten, likopen, zeaksantyna, luteina). Warto też wspomnieć, że związki te są niezbędne dla zapewnienia prawidłowego rozwoju układu nerwowego małego dziecka.

 

Oleje roślinne – źródło związków prozdrowotnych

Szczególnie wartościowe źródło tłuszczu stanowią właśnie oleje roślinne. W większości przypadków są one doskonałym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, a konkretnie – jedno- i wielonienasyconych tłuszczów. Najważniejszymi przedstawicielami tych składników są kwas oleinowy, kwas linolowy i kwas alfa-linolenowy.

Dodatkowo oleje roślinne dostarczają witaminę E, która jest nazywana witaminą młodości. Wpływa ona korzystnie na wzrok, w tym zmniejsza ryzyko niektórych chorób oczu (np. katarakty). Co więcej witamina E wzmacnia odporność, poprawia funkcjonowanie układu krążenia, a także spowalnia procesy starzenia się skóry.

W olejach roślinnych znajdują się również inne związki o wysokiej aktywności biologicznej. Mowa tu m.in. o sterolach roślinnych (fitosterolach). Są to składniki budową przypominające cholesterol, które utrudniają jego wchłanianie i w ten sposób przyczyniają się do redukcji stężenia tej cząsteczki w naszym organizmie. Najczęściej występującymi fitosterolami w olejach roślinnych są beta-sitosterol, kampesterol i brassikasterol.  Stosunkowo wysokie ilości tych składników znajdują się m.in. w oleju rzepakowym, oleju sezamowym, oleju z otrębów ryżowych, a także w oleju lnianym.

Wiele olejów roślinnych zawiera w swoim składzie składniki charakteryzujące się silnymi właściwościami przeciwutleniającymi. Dla przykładu są to: tymochinon (olej z czarnuszki), oleuropeina (oliwa z oliwek), kwas gamma-linolenowy (olej z wiesiołka), sezamina i sezamolina (olej sezamowy).

 

Jaki olej dla dzieci?

Jak wiadomo dieta dziecka powinna być urozmaicona i powinna dostarczać wielu różnych składników odżywczych. W jadłospisie najmłodszych nie może zabraknąć źródeł pokarmowych tłuszczu.

Wielu rodziców zastanawia się, jaki olej roślinny włączyć do diety dziecka. Tak naprawdę większość olejów będzie dobrym rozwiązaniem. W przypadku dzieci warto sięgnąć najpierw po oleje, które mają stosunkowo neutralny smak. Następnie można wprowadzać kolejne produkty z tej grupy asortymentowej. Poniżej zostały scharakteryzowane wybrane oleje roślinne, które mogą stanowić wartościowe źródło tłuszczu:

  • Olej rzepakowy – cechuje się neutralnym smakiem; zawiera stosunkowo wysokie ilości witaminy E (1,75 mg/1 łyżka); dostarcza przede wszystkim jednonienasycone kwasy tłuszczowe w postaci kwasu oleinowego; spośród wszystkich olejów roślinnych jest dobrym źródłem fitosteroli; innym olejem, który nie ma charakterystycznego posmaku jest olej słonecznikowy
  • Oliwa z oliwek – posiada ona bardzo dobrze udokumentowany korzystny wpływ na zdrowie układu krążenia; najlepiej wybierać oliwę z oliwek extra virgine, ponieważ ma ona najwyższą jakość
  • Olej lniany - stanowi on bardzo dobre źródło kwasu alfa-linolenowego (ALA) z grupy omega-3; badacze potwierdzili, że wpływa on korzystnie na profil lipidowy krwi i ciśnienie tętnicze; nie jest jednak akceptowany przez wszystkie dzieci ze względu na delikatnie gorzkawy smak
  • Olej z wiesiołka - jest on popularny ze względu na działanie wspomagające leczenie egzemy i reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS); charakteryzuje się delikatnym, słonecznikowo-zbożowym smakiem

Powyżej wymienione produkty to oleje bezpieczne dla dziecka. Oczywiście pod warunkiem ich odpowiedniego stosowania.

olej dieta jedzenie zdrowie dzieci jadłospis dziecięcy

Warto urozmaicać dietę dzieci o oleje roślinne

 

Oleje w diecie dziecka – jak stosować?

Bardzo często można spotkać się z pytaniem, ile oleju podawać dziecku. Nie ma sztywnych zaleceń w tym zakresie, ale optymalne będą 1-2 łyżeczki dziennie w przypadku dzieci w wieku 1-3 lat. Do tego można podać również 1 łyżeczkę masła.

Oleje roślinne można stosować u dzieci na kilka różnych sposobów. Dobrym rozwiązaniem będzie skropienie nimi warzyw. Olej można dodać również do kaszki, a także do gotowego obiadku (np. zblendowanych warzyw z mięsem lub zupy-kremu). Oleje roślinne powinny być stosowane na zimno. Nie należy poddawać ich obróbce termicznej (np. gotowaniu, smażeniu).

Decydując się na zakup oleju roślinnego, należy wybierać produkty cechujące się najwyższą jakością. Najlepiej sięgać po oleje tłoczone na zimno, nierafinowane, niefiltrowane. Warto też pamiętać, że oleje powinny być przechowywane w ciemnej butelce. Po otworzeniu należy umieścić je w lodówce.

 

Tłuszcze w diecie dziecka – jakich unikać?

Jak wspomniano, tłuszcz jest składnikiem niezbędnym dla prawidłowego rozwoju dziecka. Co więcej jest on potrzebny na każdym etapie życia. Trzeba jednak podkreślić, że nie każdy rodzaj tłuszczu jest pożądany. Mowa tu głównie o tzw. tłuszczach trans, czyli kwasach tłuszczowych, które w wyniku procesu produkcji żywności zostały zmodyfikowane, i które jednocześnie wykazują szkodliwy wpływ na zdrowie. Ich źródłem są m.in. wyroby cukiernicze (np. drożdżówki, pączki), słone przekąski (np. chipsy ziemniaczane, herbatniki, krakersy), a także żywność typu fast-food (np. zapiekanki, frytki, burgery).

W diecie dziecka (jak również osoby starszej) należy unikać też spożywania produktów będących źródłem tłuszczów nasyconych. Składniki te znajdują się głównie w smalcu, boczku, tłustym mięsie (w tym w wędlinach) i potrawach smażonych.

 

Literatura

  1. Calder PC.: Functional roles of fatty acids and their effects on human health. Journal of Parenteral and Enteral Nutrition, 2015, 39, 18-32.
  2. Bayles B. i wsp.: Evening primrose oil. American Family Physician, 2009, 80, 12, 1405-1408.
  3. Yimer EM. i wsp.: Nigella sativa L. (black cumin): a promising natural remedy for wide range of illnesses. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2019.
  4. Yubero-Serrano EM. i wsp.: Extra virgin olive oil: More than a healthy fat. European Journal of Clinical Nutrition, 2019, 72, 8-17.
(0 Votes)

mgr Bartosz Kulczyński

Wykładowca na Uniwerystecie Przyrodniczym w Poznaniu. Od przeszło 10 lat prowadzi indywidualną praktykę dietetyczną. Specjalizuje się w dietoterapii chorób układu krążenia. Autor kilkuset artykułów dotyczących dietetyki, żywienia i suplementacji, publikowanych w polskich i zagranicznych czasopismach. Prywatnie miłośnik podróży, w tym wypraw rowerowych i spływów kajakowych