Zaparcia u dzieci są dość powszechną dolegliwością, jednak nie powinniśmy ich lekceważyć. Zazwyczaj ich przyczyny nie są poważne, ale mogą bardzo dokuczać oraz powodować stres u naszych pociech. Nieleczone zaparcia mogą się nasilać oraz prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i psychologicznych.

Mianem zaparć stolca określa się wypróżnienia rzadziej niż 2 razy w tygodniu czy oddawanie stolców z dużym wysiłkiem. Stolce są wtedy zazwyczaj zbite i twarde.

Zaparcia u dzieci – najczęstsze przyczyny i profilaktyka

Przyczyny zaparć

Jedną z częstszych przyczyn zaparć jest lekceważenie przez dziecko uczucia parcia na stolec, a także tak zwane zaparcia nawykowe. Dość łatwo to zaobserwować, ponieważ dziecko, które czuje potrzebę wypróżnienia się, przerywa aktywność, zastyga w bezruchu, zaciska pośladki, krzyżuje nogi.

Przyczyną zaparć może być też dieta z małą zawartością błonnika oraz płynów, co sprzyja spowolnieniu pracy jelit. Jednym z ważniejszych powodów jest też brak ruchu i siedzący tryb życia.

U niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym przyczyną zaparć może być źle dobrana mieszanka mleczna. Często pojawiają się one podczas przechodzenia z karmienia piersią na mieszanki sztuczne. Alergia na białko mleka krowiego lub choroby gorączkowe to kolejny z czynników.

Stres czy zmiany w trybie życia, jak np. przedszkole, szkoła, przeprowadzka, czy podróż także może być przyczyną zaburzeń w wypróżnianiu.

U około 5% dzieci źródłem zaparć mogą być choroby organiczne, a wśród nich choroba Hirschsprunga czyli wrodzone zaburzenia unerwienia ściany jelit. Objawy, które mogą zaniepokoić to opóźnione oddawanie smółki, brak łaknienia, wymioty, rozdęcie brzucha, naprzemienne biegunki z zaparciami, często tryskające stolce przy badaniu per rectum.

Przyczyną zaparć może być krzywica, przedawkowanie witaminy D, a także cukrzyca oraz niedoczynność tarczycy.

Jak przeciwdziałać zaparciom u dzieci?

Jak przeciwdziałać zaparciom u dzieci?

W większości przypadków zaparcia u dzieci rozpoznaje się na podstawie wywiadu i badania fizykalnego, a leczenie zależy od przyczyny, która je wywołuje. Terapia zwykle opiera się na podaniu leków bądź usunięciu zalegającego stolca, odpowiedniej diecie oraz aktywności fizycznej.

Bardzo ważna jest profilaktyka, opierająca się na zmianie sposobu żywienia. Dieta dziecka powinna być dobrze zbilansowana, różnorodna, bogata w warzywa i owoce, a także kasze, pieczywo z pełnego ziarna czy płatki owsiane.

Zatwardzenie u dzieci najłatwiej zlikwidować dużo pijąc. Jeśli chodzi o płyny, najlepsza jest oczywiście woda. Należy też pamiętać, aby dziecko codziennie wypiło dziennie szklankę soku owocowego lub warzywnego. Można sięgnąć również po herbatki ziołowe.

Warto włączyć do diety jogurty, kefiry czy maślankę. Jednak lepsze działanie mogą wykazywać skonsultowane z lekarzem suplementy zawierające probiotyki.

Ważne jest też, aby wykluczyć produkty, które sprzyjają zatwardzeniom, czyli czekoladę i kakao, nadmiar mięsa i potraw mącznych, biały ryż, białe pieczywo oraz gotowaną marchew.

W przypadku niemowląt, które są karmione mlekiem modyfikowanym, warto porozmawiać z lekarzem o zmianie mieszanki na inną.

W profilaktyce zaparć u dzieci niezwykle ważna jest aktywność fizyczna. Ruch w każdej postaci skutecznie pozwala rozruszać jelita i usunąć masy kałowe i może być elementem wspierającym leczenie zaparć.

Zaparcia u dzieci zwykle nie są groźne i nie wymagają wizyty u lekarza. Nie znaczy to jednak, że można je lekceważyć. Długo zalegający stolec może skutkować rozszerzaniem odbytnicy, zanikaniem uczucia parcia na stolec, a w skrajnych przypadkach może dojść do przedziurawienia ściany jelita.