Żywność astronautów podczas ich misji musi spełniać szereg różnych kryteriów. Powinna być np. bogata w niezbędne do prawidłowego funkcjonowania witaminy i substancje odżywcze oraz mieć dostatecznie długi czas przydatności do spożycia. Co zatem jadają, a czego nie mogą jeść kosmonauci?

Kuchnia kosmonautów, co i jak jedzą?
Kuchnia kosmonautów, co i jak jedzą?

Podobno pierwszym daniem, jakie zjadł Jurij Gagarin w kosmosie był czarny kawior. Idealna potrawa dla uczczenia tak doniosłej chwili. Jednak według oficjalnych danych menu pierwszego astronauty było znacznie bardziej skromne. Gagarin zjadł prawdopodobnie tubki, zawierające ziemniaczane puree z mięsem, a na deser z musem czekoladowym.

Mało miejsca, mało smaku

Biorąc pod uwagę, że Gagarin spędził w kosmosie niespełna dwie godziny, jedzenie nie miało dla niego tak istotnego znaczenia. Czasy się jednak zmieniły i loty trwają znacznie dłużej -  astronauci spędzają w kosmosie już nie godziny, ale miesiące. Zatem odpowiednia i zbilansowana dieta to podstawa udanej misji.

Jedzenie przede wszystkim powinno mieć długi termin do spożycia i zajmować jak najmniej miejsca, a także być łatwe w przygotowaniu i spożywaniu w warunkach zmniejszonej grawitacji.

Oczywiście najprościej było przygotowywać potrawy były w formie proszków, tubek czy pastylek. Choć rozwiązania takie spełniały oczekiwania dietetyków, z pewnością nie zadowoliłyby samych kosmonautów.

Najprościej przygotowywać potrawy w formie proszków, tubek czy pastylek
Najprościej przygotowywać potrawy w formie proszków, tubek czy pastylek

Nowoczesne techniki przygotowywania kosmicznych posiłków

Obecnie astronauci stacjonujący na stacjach kosmicznych jadają jak w najlepszych restauracjach, a lista dań zawiera przysmaki kuchni amerykańskiej, rosyjskiej, a nawet włoskiej czy chińskiej.

Każdy z astronautów dorzuca do kosmicznego menu coś od siebie. Na 8 do 9 miesięcy przed lotem mają możliwość spróbowania różnych dań i napojów z kosmicznego menu oraz wybrać te, które najbardziej im odpowiadają. Ważne, by posiłki były zaakceptowane przez dietetyków i nadawały się do serwowania w warunkach zmniejszonej grawitacji.

Po uzgodnieniu listy potraw poddawane są one szczegółowym badaniom i testom, tak by odpowiednio je przygotować. Jednym ze sposobów przedłużania trwałości kosmicznych posiłków jest ich odwadnianie, czyli liofilizacja. Żeby nadawały się do spożycia, wystarczy potem z powrotem dodać do nich wody. Stosuje też inne techniki jak zamrażanie, sterylizacja czy pakowanie próżniowe.

Jednym ze sposobów przechowywania żywności jest pakowanie próżnioweJednym ze sposobów przechowywania żywności jest pakowanie próżniowe

Statek kosmiczny wyposażony jest w stół kuchenny, do którego mocowane są tace z produktami spożywczymi. Tace wyposażone są w szereg różnych pasków lub zacisków. W taki oto sposób załoga może spokojnie spożywać lunch bez obaw, że posiłek im odfrunie.

Kosmiczne menu uwzględnia także różne rodzaje napoi: kawę, herbatę, soki. Jednak te produkty również są odwadniane w celu jak największej redukcji ich masy. Załoga musi je nawodnić bezpośrednio przed spożyciem. Obok stołu znajduje się dozownik z wodą wyposażony w zawór z ciepłą i gorącą wodą.

Wiecznie zatkany nos

Mimo znacznych postępów w jakości produktów spożywczych przeznaczonych do spożycia w trakcie kosmicznej misji, nadal istnieją pewne niedogodności, których nie da się ominąć. Kosmonauci nie mogą w pełni rozkoszować się spożywanym jedzeniem, ponieważ ich nosy w stanie nieważkości są wiecznie zatkane, przez co spożywane potrawy wydają się mdłe i bez smaku.

Dlatego wybierają przede wszystkim dania pikantne o wyrazistym smaku i silnym zapachu. W kosmicznej kuchni bardzo ważny element stanowią również przyprawy.

Czego nie mogą jeść i pić astronauci?

O napojach gazowanych astronauci muszą niestety zapomnieć. Po otwarciu puszki czy butelki, bąbelki nie wędrują do góry, co sprawia, że zamiast orzeźwiającego, gazowanego napoju zostaje słodki i mało apetyczny napój.

Ponadto w kosmosie, podobnie jak na Ziemi, wypicie gazowanego napoju może powodować odbijanie się, co w stanie nieważkości może mieć poważne konsekwencje. Po odbiciu się, wędrują bowiem unoszące się w górnej części żołądka treści pokarmowe.

Niestety, kosmonauci o innych zimnych napojach też mogą tylko pomarzyć, gdyż na wyposażaniu statku nie ma lodówki. Żywność przygotowywana jest w taki sposób, aby nie wymagała chłodzenia – szczelnie pakowana lub suszona.

Innym popularnym i wydawałoby się niewinnym produktem jest chleb. Okazuje się, że okruszki pieczywa w stanie nieważkości mogą być niebezpieczne dla ludzi, ponieważ grożą udławieniem podczas przełykania. Rozwiązaniem problemu pieczywa okazała się meksykańska tortilla. Pakowanie w atmosferze azotu zapobiega dostawaniu się do niej tlenu, który sprzyja tworzeniu się pleśni. Obecnie tortilla to jeden z podstawowych produktów spożywczych astronautów.

Brak też świeżych warzyw i owoców. Kosmonauci mogą je spożywać maksymalnie do 2 dni od rozpoczęcia wyprawy, zanim rozpocznie się proces psucia. Owoce lub warzywa są zazwyczaj suszone lub poddawane liofilizacji.

Owoce mogą być poddane liofilizacji
Owoce mogą być poddane liofilizacji